De Familie Brontë

Zelf Brontë boeken verzamelen

Wie oude uitgaves van de boeken van de drie Brontë-zusters wil verzamelen, moet beginnen bij het kopen van één boek, de ‘bijbel’ van iedere serieuze verzamelaar:

The Brontë Sisters: A Bibliographical Catalogue by Walter E. Smith.
Uitgegeven door de Heritage Book Shop in Los Angeles in 1991.

Walter E. Smith beschrijft in zijn ‘Bibliographical Catalogue’ nauwkeurig alle kenmerken waaraan je een oude uitgave kunt herkennen. Dit is minder eenvoudig dan het lijkt: wat zwart op wit gedrukt staat, hoeft niet met de werkelijkheid overeen te komen. Een ‘handleiding’ als die van Smith is daarom onmisbaar.

Drukplaten werden twee eeuwen geleden vaak hergebruikt. Dat de datum die in een eerdere druk gebruikt werd, niet meer klopte, deed niet altijd ter zake. Smith beschrijft precies waaraan je een échte oude Brontë kunt herkennen. Soms gaat het daarbij om komma’s en punten die in een eerste druk op een andere plaats staan dan in een tweede druk. Ook staan er voldoende foto’s in om een beeld te krijgen van waar je op moet letten.

‘The Brontë Sisters: A Bibliographic Catalogue’ is niet in Nederland verkrijgbaar. Wel wordt een aantal exemplaren aangeboden op AbeBooks.

Een voorbeeld

Iedere week wordt er wel een eerste druk van Jane Eyre op veiligsites als eBay aangeboden. Tenminste, de verkoper denkt of doet voor dat het een eerste druk is. Wat wel eens voor verwarring zorgt, is het voorwoord dat Charlotte Brontë schreef in 1847 en dat in iedere uitgave opnieuw werd meegenomen. Wanneer een verkoper zegt dat het boek uit 1847 is ‘omdat het voorwoord in dat jaar is geschreven’, zegt dat dus niets. Zelfs in een uitgave uit 2008 kom je nog steeds hetzelfde voorwoord tegen. Waar moet je dan op letten?

Shirley, A Tale

Zie het voorbeeld hiernaast. Shirley, A Tale. By Currer Bell, (author of “Jane Eyre”): Charlotte, Emily en Anne hebben al hun boeken uitgebracht onder hun mannelijke pseudoniem. Charlotte was Currer Bell, Emily was Ellis Bell en Anne was Acton Bell. Wanneer het voorblad alleen hun echte naam vermeldt, is het boek eind negentiende eeuws of nieuwer. Tot enkele jaren na de dood van Charlotte werden alleen de psuedoniemen gebruikt. Daarna voor enige tijd het pseudoniem met tussen haakjes de werkelijke naam.

Het jaartal onderaan de pagina (in dit geval 1853) zegt niet altijd in welk jaar het boek is gedrukt en uitgegeven. Dankzij de beschrijvingen in Smith is uit te zoeken of je werkelijk met een oud exemplaar van doen hebt.

De Tauchnitz Edities

Buiten Engeland werden de boeken van de Brontës uitgegeven door de Duitse uitgever Bernhard Tauchnitz. Vooral bij de uitgaves van Tauchnitz is moeilijk vast te stellen uit welk jaar een boek komt. Zij hergebruikten hun drukplaten soms vele jaren lang, zelfs tot in de jaren negentig van de negentiende eeuw. Met behulp van het boek van Smith kun je ook bij de uitgaven van Tauchnitz een datum van uitgifte bepalen.

Waar kopen?

Oude drukken van de Brontës zijn soms prijzig, maar niet onvindbaar. Een eenvoudige manier om ze te vinden is het al eerder genoemde AbeBooks. Een andere mogelijkheid is een veilingsite als eBay, hoewel het soms lastig is om vast te stellen of het echt om een oud exemplaar gaat. Een betrouwbare Nederlandse handelaar in antieke Brontë boeken is Richardson in Oosterhout. Zijn aanbod vind je hier.